Voel je je regelmatig moe of heb je weinig energie? Vermoeidheid kan verschillende oorzaken hebben, van onvoldoende slaap tot een drukke levensstijl. Maar ook een tekort aan bepaalde voedingsstoffen kan een rol spelen.
Een van die voedingsstoffen is vitamine B12. Deze essentiële vitamine draagt onder andere bij tot een normaal energieleverend metabolisme, de normale werking van het zenuwstelsel en de vermindering van vermoeidheid en moeheid.
Maar wat doet vitamine B12 precies? Hoe ontstaat een tekort, welke klachten kunnen daarbij voorkomen en waar vind je deze vitamine in je voeding?
In deze blog leggen we het uit.
Wat is vitamine B12 en wat doet het in je lichaam?
Vitamine B12, ook wel cobalamine genoemd, is een wateroplosbare vitamine die behoort tot de groep B-vitamines. Ons lichaam heeft vitamine B12 nodig voor verschillende normale lichaamsprocessen.
Zo draagt vitamine B12 bij tot:
- Een normaal energieleverend metabolisme.
- De vermindering van vermoeidheid en moeheid.
- De normale werking van het zenuwstelsel.
- De normale vorming van rode bloedcellen.
- Een normale psychologische functie.
- De normale werking van het immuunsysteem.
- Een normaal homocysteïnemetabolisme.
Daarnaast speelt vitamine B12 een rol in het proces van celdeling. Het lichaam kan vitamine B12 opslaan, voornamelijk in de lever. Daardoor kan het soms langere tijd duren voordat een tekort merkbaar wordt.
Hoe kan een vitamine B12-tekort ontstaan?
Een vitamine B12-tekort kan verschillende oorzaken hebben. Soms komt er onvoldoende vitamine B12 binnen via de voeding. In andere gevallen krijgt iemand wel voldoende B12 binnen, maar kan het lichaam de vitamine niet goed opnemen.
1. Onvoldoende vitamine B12 uit voeding
Vitamine B12 komt van nature voornamelijk voor in dierlijke voedingsmiddelen, zoals vlees, vis, eieren en zuivelproducten.
Mensen die volledig plantaardig eten, krijgen via gewone, niet-verrijkte plantaardige voedingsmiddelen vrijwel geen betrouwbare vitamine B12 binnen. Daarom is het voor veganisten belangrijk om aandacht te besteden aan vitamine B12 uit verrijkte producten en supplementen.
Ook vegetariërs kunnen baat hebben bij het controleren van hun B12-inname, afhankelijk van hoeveel eieren en zuivelproducten ze gebruiken.
2. Een verminderde opname van vitamine B12
Voor de normale opname van vitamine B12 uit voeding zijn verschillende processen in de maag en darmen nodig. Maagzuur helpt om vitamine B12 uit voedingsmiddelen vrij te maken. Daarnaast produceert de maag een eiwit dat intrinsieke factor wordt genoemd.
Dit eiwit is belangrijk voor de opname van vitamine B12 verderop in de dunne darm. Bepaalde maag- en darmaandoeningen kunnen deze opname verstoren.
3. Medicijngebruik
Sommige geneesmiddelen kunnen invloed hebben op de opname van vitamine B12. Voorbeelden zijn:
- Metformine, dat onder andere wordt gebruikt bij diabetes.
- Maagzuurremmers, zoals omeprazol, vooral bij langdurig gebruik.
Gebruik je deze geneesmiddelen en heb je klachten die kunnen passen bij een B12-tekort? Bespreek dan met je huisarts of bloedonderzoek zinvol is. Stop nooit zelfstandig met voorgeschreven medicatie.
4. Leeftijd en veranderingen in de spijsvertering
Bij het ouder worden kunnen veranderingen optreden in de maag en de opname van voedingsstoffen. Daardoor kan het voor sommige ouderen lastiger worden om voldoende vitamine B12 uit voeding op te nemen. Niet iedere oudere heeft echter automatisch extra vitamine B12 nodig.
Wat zijn mogelijke symptomen van een vitamine B12-tekort?
Een vitamine B12-tekort kan verschillende klachten veroorzaken. Welke klachten optreden en hoe ernstig ze zijn, verschilt van persoon tot persoon. Mogelijke symptomen zijn:
- Vermoeidheid en een zwak gevoel.
- Duizeligheid.
- Tintelingen in handen of voeten.
- Verminderd gevoel in vingers of tenen.
- Problemen met het evenwicht.
- Geheugen- of concentratieproblemen.
Een tekort kan ook leiden tot bloedarmoede of problemen met het zenuwstelsel.
Belangrijk: deze klachten kunnen veel verschillende oorzaken hebben. Alleen op basis van symptomen kun je niet vaststellen dat je een vitamine B12-tekort hebt. Heb je aanhoudende klachten, vooral tintelingen of problemen met bewegen? Neem dan contact op met je huisarts.
Hoe kun je je vitamine B12 laten controleren?
Wanneer er een vermoeden bestaat van een vitamine B12-tekort, kan de huisarts bloedonderzoek aanvragen. Hierbij wordt onder andere gekeken naar de hoeveelheid vitamine B12 in het bloed.
De interpretatie van de uitslag hangt af van de gebruikte laboratoriummethode, de referentiewaarden en eventuele klachten.
Soms is aanvullend onderzoek nodig. Een arts kan bijvoorbeeld besluiten om methylmalonzuur (MMA) te bepalen wanneer de B12-uitslag niet duidelijk is.
Er bestaat geen universele bloedwaarde die voor iedereen als optimaal moet worden nagestreefd. Daarom is het verstandig om een uitslag altijd in samenhang met je klachten en medische situatie te laten beoordelen.
Welke voedingsmiddelen bevatten vitamine B12?
Een gevarieerd voedingspatroon kan helpen om voldoende vitamine B12 binnen te krijgen. De belangrijkste natuurlijke voedingsbronnen zijn:
Vis en schaaldieren: Verschillende soorten vis en schaaldieren bevatten vitamine B12. Denk bijvoorbeeld aan zalm, haring, makreel en mosselen.
Vlees en orgaanvlees: Ook rundvlees, gevogelte en orgaanvlees bevatten vitamine B12. Vooral lever kan relatief veel B12 bevatten.
Eieren: Eieren leveren verschillende voedingsstoffen, waaronder vitamine B12.
Melk en zuivelproducten: Melk, yoghurt en kaas zijn eveneens bronnen van vitamine B12.
Verrijkte plantaardige voedingsmiddelen: Sommige plantaardige dranken, vleesvervangers en ontbijtproducten zijn verrijkt met vitamine B12. Controleer hiervoor de voedingswaardetabel en ingrediëntenlijst op de verpakking.
Hoe zit het met vitamine B12 voor veganisten?
Wie volledig plantaardig eet, kan niet vertrouwen op gewone plantaardige voedingsmiddelen als betrouwbare bron van vitamine B12.
Daarom adviseert het Voedingscentrum veganisten om verrijkte voedingsmiddelen te gebruiken en daarnaast vitamine B12 te suppleren. De benodigde supplementdosering hangt onder andere af van hoe vaak je vitamine B12 inneemt.
Vitamine B12 in supplementvorm
Naast voeding is vitamine B12 verkrijgbaar in supplementvorm, zowel afzonderlijk als in combinatie met andere B-vitamines. Er bestaan verschillende vormen van vitamine B12, waaronder:
- Cyanocobalamine
- Methylcobalamine
- Adenosylcobalamine
- Hydroxocobalamine
Deze vormen verschillen in hun chemische samenstelling. Methylcobalamine en adenosylcobalamine zijn vormen die ook betrokken zijn bij de normale werking van vitamine B12 in het lichaam. Dat betekent niet automatisch dat één vorm voor iedereen beter is dan de andere.
Waarom kiezen voor een vitamine B-complex?
De acht B-vitamines hebben ieder hun eigen erkende functies in het lichaam. Zo dragen verschillende B-vitamines bij tot een normaal energieleverend metabolisme en tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid.
Bij Foodie hebben we daarom gekozen voor een formule waarin alle acht B-vitamines worden gecombineerd. Onze Vitamine B Complex bevat onder andere vitamine B12 in de vormen methylcobalamine en adenosylcobalamine.
Vitamine B12 draagt bij tot de normale werking van het zenuwstelsel, de normale vorming van rode bloedcellen en de vermindering van vermoeidheid en moeheid.
Een vitamine B-complex kan een aanvulling zijn op je dagelijkse voeding, maar is niet automatisch geschikt als behandeling van een vastgesteld vitamine B12-tekort.
Wanneer zijn vitamine B12-injecties nodig?
Bij een vastgesteld vitamine B12-tekort kan een arts een behandeling adviseren. Vaak bestaat deze uit tabletten met een hoge dosering vitamine B12.
In sommige situaties zijn injecties nodig, bijvoorbeeld bij ernstige klachten of wanneer een arts snelle behandeling noodzakelijk vindt.
De keuze tussen tabletten en injecties hangt af van de medische situatie. Een vitamine B12-injectie is geen algemene energieboost voor mensen die voldoende vitamine B12 hebben.
Laat de behandeling van een vastgesteld tekort daarom altijd begeleiden door een arts.
Conclusie: waarom is voldoende vitamine B12 belangrijk?
Vitamine B12 is een essentiële vitamine die betrokken is bij verschillende normale lichaamsfuncties.
Zo draagt vitamine B12 bij tot een normaal energieleverend metabolisme, de normale werking van het zenuwstelsel en de vermindering van vermoeidheid en moeheid.
Je vindt vitamine B12 voornamelijk in dierlijke voedingsmiddelen en in bepaalde verrijkte producten. Voor mensen die veganistisch eten, is extra aandacht voor vitamine B12 belangrijk. Ook bij bepaalde maag- en darmaandoeningen of medicijngebruik kan de opname van vitamine B12 verminderd zijn.
Vermoed je een tekort? Laat dit dan beoordelen door je huisarts in plaats van zelfstandig een behandeling te starten.
Wil je meer weten over de verschillende B-vitamines en hun functies? Bekijk dan onze Vitamine B Complex.
Als je geen veganist bent en je B12 level is te laag, is er sprake van een opnameprobleem. Dit houdt in dat inname van (smelt) tabletten, sprays etc niet de juiste behandeling zijn. De enige vorm die dan helpt zij B12 injecties die diep in een spier gezet moeten worden, dus niet in de schouder maar bij voorkeur in de bil of anders in het bovenbeen. De merken die hiervoor worden voorgeschreven zijn Takeda en Centrafarm. Wegens de benzylalcohol die in Centrafarm aanwezig is (deze alcohol is toxisch) wordt aangeraden Takeda te gebruiken. Centrafarm heeft aangekondigd de alcohol te gaan verwijderen uit het middel.
Dankjewel voor je aanvulling Monique!